Page d'accueil des dossiers HAG-EÑ E CíHELL AR STERED STURIAÑ HOR BUHEZ ?


SOMMAIRE.

Introduction.

I - KEVRINOÙ TEÑVAL AR STEREDOURIEZH

1 - Lennerezh-planedenn hag arouezkelcíh : petra int ?
2 - Daoust ha skiantel eo al lennerezh-planedenn ?
ē 2.1 - Ar reizhiad stered ha planedennoù a lavarer o deus levezon war hor buhez, daoust ha gwir eo ?
ē 2.2 - Dedennerezh ar planedennoù war an den zo damdost didalvez.
ē 2.3 - Jedet eo an damkaniezhoù steredel war un deiziad faos.
ē 2.4 - Arnodennoù foran bet gwiriet gant doareoù skiantel, o deus diskouezet nío deus ket ar steredourion muiocíh a chañsoù eget an dargouezh.
3 - Penaos reiñ da gompren e lavar ar steredourion un dra bennak reizh a-wechoù ?
4 - Muiocíh e kreder e galloud ar steredour, muioc'h-a-se e kemer levezon warnomp.
5 - Penaos neuze gouzout ha gallout a ra an dazont kemmañ va buhez ?

II - EUS AR STERENN DA STEREDENN AR VAJED

1 - Ar skiant, ar stered hag ar rezid.
2 - Steredenn ar rouaned.
3 - Ar skiantourion ha klaskerezh Doue.
ē 3.1 - Ar steredenn níeo ket Doue.
ē 3.2 - Ar skiant ne ziskouez ket Doue, studiañ ar bed eo a ra.
4 - Ar stered hag a c'hell sturiañ va buhez.
5 - Ar stered a ro din goubeizh.


 

INTRODUCTION.

Kalz kempredidi dimp a glask rekour ar planedennoù evit gouzout o chañsou da cíhounit er redadennoù, en aferioù pe en amourousted, er politikerezh hag er skiantoù zoken..

Al lennerezh-planedenn zo an « dodenn sterennel »vrudet o taolennañ lecíhiadur sterennoù diseurt en oabl da vare hor ganedigezh. Alese ar goulenn : hag-eñ o deus ar stered ul levezon arbennek pe daveek war hor buhez ? Pa dremener eus al lennerezh-planedennoù dían alvez gwirion, daoust ha devoudañ a ra an alvez buhez ha tonkad pep unan ? Gouzout a reer a-hend-all e oa bet sturiet Rouaned-Vajed vrudet Nedeleg davet Jezuz bugel gant ur steredenn merzet ganto. Hiziv cíhoazh, ha gallout a ra arvesterezh ar stered hag an alvez kas an den betek rinoù ar vuhez, ster ar vuhez, ha lavarout dezhañ ez eus « ur vuhez war-lercíh ar vuhez » ?

Klask a reomp el levrig-mañ diskouez en un doare eeun penaos kavout ur respont díar goulennoù-se. Gant frankiz ha gwirionez.


I - KEVRINOÙ TEÑVAL AR STEREDOURIEZH


 

1 - Lennerezh-planedenn hag arouezkelcíh : petra int ? Horoscope et zodiaque : quíest-ce que c'est?

Leun eo ar cíhelaouennoù a lennerezhioù-planedenn ! Evit gwir, diouganoù (pe damheñvel outo) e-sell dían dud hervez maíz int ganet e koulz-mañ-koulz eus ar bloaz. Setu pezh a vez anvet sinoù an arouezkelcíh : ďPeskedĒ, ďGwercíhezĒ, ďSadornĒ, ďGwaregerĒ, ďGavrĒ, pe ďPouezerezĒ... Daouzek ez eus anezho

Thème astral Gant petra emañ o klotañ an arouezioù-se ? Spislecíhioù en oabl, ha netra ken, merket gant un teskad stered anvet « steredeg », miret er spered en ur stumm skeudennel pe luniek : ar pesked, ar valañs... Ar steredegi-se en em ziskouez war ur riblenn en oabl anvet « kelcíhdrova », d.l.e. an hent a seblant heuliañ an heol e-kerz ur bloavezh war volz an oabl steredennek. Ar riblenn-se eus an arouezkelcíh a zo a 16 derez 60 munutenn a led, pe 8 derez 30 munutenn a bep tu eus steuñv ar cíhelcíhdrova. An holl blanedennoù o treiñ evel an douar en-dro dían heol - nemet Pluton - a vez gwelet ivez er riblenn-se eus oabl en arouezkelcíh. Evel-se, hervez mareoù ar bloaz, e sav an heol da veure er steredeg-mañ-steredeg eus an arouezkelcíh.

« Steredourion » an amzer-gent, e Babulon da skouer, hag a veze ocíh arvestiñ ouzh an oabl, an heol hag al loar, ar stered, o doa reizhet un hentenn evit « lavarout an dazont » díun den : studiañ lecíhiadur an heol hag ar planedennoù er sinoù an arouezkelcíh da vare e cíhanedigezh. Al lennerezh-planedenn, pe dodenn sterennel, a ziskriv al lecíhiadur-se eus ar sterennoù niveret uhelocíh, da vare ar cíhanedigezh. Da cíhoude ez eur deuet da gaout cíhoant da grennañ temz-spered un den ouzh e dermenañ hervez e blanedenn : mard ocíh ganet er prantad-hont eus ar bloavezh, da skouer, da vare ar pesked, neuze hocíh eus diouzh-ret temz-spered ar pesked. Ur mod boaziek da gomz eo hemañ : « arabat lakaat ur pesk gant un tourz ». Un dra brell eo, met se a vez lavaret ha skrivet, hag e teuit erziwezh da grediñ.

Diouzh an temzoù-spered e tiskriver ivez « chañsou an emgavioù amourous, ar cíhoarioù, ar berzhoù-mat en aferioù pe bolitikel, h.a...

2 - Daoust ha skiantel eo al lennerezh-planedenn ?

Evel-just ez eus ul lodenn a wir evezhierezh el lennerezh-planedenn, hag un all a driaklerezh, ar cíhoshañ hag ar berzhusañ er bed. Melezouret e vez dirazocíh, mar gellan lavarout, un nebeud steredennoù gwirion evit gwerzhañ deocíh kerocíh ar re faos. Sed amañ penaos e cíhoarvez an traoù.

Sinoù an arouezkelcíh ez eus anezho steredegi evit gwir. An Douar a vez o treiñ en-dro dían Heol en ur ober ur bloavezh, ha kement-se en ur steuñv míemañ amezek anezhañ hogos an holl blanedennoù all. Dre-se, ar steredourion, abaoe ar Vabuloniz betek Copernic er XVI-vet kantved, o deus soñjet edo an Heol hag ar planedennoù o treiñ en-dro dían Douar. E gwirionez níeus nemet al Loar a dro en-dro dían Douar. Hag an Douar, Mercíher, Gwener, Meurzh, Yaou ha Sadorn a vez o treiñ en-dro dían Heol e steuñv ar « cíhelcíhdrova », (evel war ur bladenn blaen). Evel-se en em ziskouez an Heol hag ar planedennoù meneget en oabl lercíh-ouzh-lercíh e steredegi disheñvel an arouezkelcíh. Neuze, ha gwir eo al lennerezh-planedennoù ? Meur a dra ez eus ezhomm evit bezañ gwir.

1°) - Ar reizhiad stered ha planedennoù a lavarer o deus levezon war hor buhez, daoust ha gwir eo ?

Voie lactée Reizhiad ar steredourion níeo ket gwir. Gwir eo ez eus eus steredegi, anezho sinoù an arouezkelcíh. Hogen, e-kerz an amzer, ne sav ken an Heol en hevelep sinoù eus an arouezkelcíh. Un dilecíh a n, ur miz evit gwir, a cíhoarvez bep daou vil bloaz. Níheller ket eta lavarout emañ ar steredeg-mañ, ar sin-mañ eus an arouezkelcíh, o tevoudañ abaoe milvedoù temzoù-spered an dud er stumm-mañ-stumm. Diwir eo diazezañ an displegadurioù steredouriezhel war regennadoù stered o kemmañ gorrek, met diarsav.

Dían eil, ar planedennoù Mercíher, Gwener, Meurzh, Yaou ha Sadorn ez eus anezho, ya. Al lagad a cíhell o gwelout, hag int eo ar re anavezet nemeto bremañ zo 3000 bloaz. Abaoe avat, ez eo bet dizoloet ar planedennoù-mañ : Uranus, dizoloet e 1781, Neptun e 1846, ha Pluton e 1930 ; hag ouzhpenn, adplanedennoù Yaou, ha gourizoù asteroidennoù, steredigoù pe dammoù planedennoù o treiñ en-dro dían heol, lies miliadoù anezho etre Meurzh ha Yaou.

Steredouriezh al lennerezh-planedennoù avat níhe deus netra da lavarout war « levezon » an holl steredegi-se. Mar ne gomzit ket anezho, ne ra ar steredourion van ebet anezho. Mar grit goulenn outo, ecíh asuront dercíhel kont anezho. Dav eo gouzout ivez ez eo graet ar steredegi - henn gouzout a reomp bremañ - gant stered a seblant bezañ a-gevret, met a zo e gwirionez, darn anezho, pell acíhanomp a vloavezhioù-sklêrijenn, ha darn all miliadoù ha miliadoù bloavezhioù-sklêrijenn pell diouzhimp. Níint ket eta strollet tamm ebet a-gevret en doare da gaout « levezon » voutin, a-enep ar pezh a grede ar re gozh.

2°) - Dedennerezh ar planedennoù war an den zo damdost didalvez.

Gwir eo, hervez lezennoù an dedennerezh hollvedel, o deus an holl gorfoù neñvel ul levezon an eil re war ar re all ; treiñ a ra ar planedennoù en-dro dían heol hag an heol a zo sachet da heul e steredeg, h.a...

Hogen a-fet an dud, o deus jedet Stefani RUPHY ha Jean-Marc HURE er gelaouenn « La Recherche » (an Imbourcíh), kerzu 1996, an dra-mañ : « Levezon ar cíhelcíhellerezh embreget gant ar lanedenn Meurzh war un den annezet e-kreiz Pariz zo kant gwech gwanocíh eget hini an tour Eiffel ». Kinnig a ran deocíh lavarout din peseurt levezon en deus warnocíh an tour-se pa vezit o vale e-barzh Pariz en ul lecíh ma ne welit ket an tour ?

Evit gwir níeus nemet an heol, da gentañ, hag al loar, en un doare gwanocíh, o deus efedoù heverz war an douar : sklêrijenn, tommder, gremm, o tont eus an heol war an douar, a ra ar cíhoulzoù-amzer, kresk ar plant, h.a... A-wechoù e vez, zoken, avelioù-heol a uzennoù strinket diwar an heol, hag a cíhell bezañ kaoz eus ar gourruzelloù-hanternoz pe eus an arnevioù gwarellek. Ar re-mañ a ra dreist-holl direizhañ kehenterezh ar radio. Krak...krak...

A-fet al loar, levezonañ a ra al lanvoù a-gevret gant an heol, ha dercíhel a ra lusk ar cíhoulzoù-amzer en ur herzel ouzh forcíhadoù bras-tre war gostez he ahel evel o deus Mercíher pe Veurzh. Mar he defe levezon war an temz-spered avat, e vije war an holl dud e lecíh-mañ-lecíh, ha níeo ket hepken war ar re a zo ganet dían deiz-mañ-deiz.

Ha bout zo nerzhioù all o cíhoari ? Respont ar skiantourion : « Míaz eus reoù all, diskouezit-i dimp ! »

Ha ni ivez a cíhell lavarout díar steredourion : « Fellout a ra deocíh o dije ar stered ul levezon : an hini nemeti o deus eo an hini a glaskit, cíhwi, kaout warnon, dre berzh ur ouiziegezh skiantel, dího meno, evit va sebezañ, ha ned eo un avel-heol zoken, un avel ne lavaran ket ».

A-hend-all, dicíhouest eo ar steredourion, ar re evezhiekañ zoken, da wiriekaat ent resis pelecíh edo ar stered hag ar planedennoù da vare ho kanedigezh, mar gellfecíh zoken resisañ ar munutennoù rik maíz ocíh deuet er bed.

3°) - Jedet eo an damkaniezhoù steredel war un deiziad faos.

Babuloniz, ha marteze cíhoazh an dud a veve er XVI-vet kantved, a cíhelle krediñ e pouez deiziad ar cíhanedigezh, er stered hag er planedennoù en em gave dían deiz-se ha dían eur-se ! Met ne cíhoarvez ar cíhanedigezh nemet nav miz war-lercíh an engehentadur. Ha bremañ e ouzomp ez eo bet krouet ar glad dedarzhel, va fivelezh, adal an engehentadur, en un doare unel a-grenn, ken e cíheller hiziv dre ar prouadoù dedarzhel hennadiñ un den gwellocíh eget gant enloucíhadoù-bizied.

Penaos e cíheller empentiñ o dije ar stered hag ar planedennoù ul levezon warnon da vare va ganedigezh nemetken, ha nep hini e-pad an nav miz kent ! Pe cíhoazh, ha gwirheñvel eo, mard eo bet, evit abeg pe abeg, distignet ar cíhanedigezh un devezh a-raok an termen, (evit yecíhed ar vamm pe dreuzvuhez ar bugel) em bije neuze un temz-spered disheñvel a-grenn ?

4°) - Arnodennoù foran bet gwiriet gant doareoù skiantel, o deus diskouezet nío deus ket ar steredourion muiocíh a chañsoù eget an dargouezh.

Souezhet e vezer a-wechoù gant an disocíh-mañ-disocíh eus ul lennerezh-planedennoù, eus diouganenn ur steredour. Eeun eo ar respont : degouezhout a ra ganto evel ganeocíh-cíhwi ha ganin-me, kouezhañ just. Imbourcíhioù skiantel-kenañ zo bet graet a-zivout an traoù-se, ha pergen gant Shawn Carlon, eus skol-veur amerikan Berkeley, a-gevret gant an National Council for Geocosmic Research (Kuzul Broadel evit an Imbourcíh douaralvezel), anezhañ ur gevredigezh steredourion.

Ar steredourion-se a rae poltred bred un nebeudad tud dre lennerezh-planedennoù. Neuze e veze lakaet an dud-se díober prouadoù skiantel a bersonelezh. Ar steredourion a zlee goude, evit an den mío doa graet lennerezh-planedenn evitañ, anaout ar gwir prouad skiantel e-touez tri kinniget dezho. An hiniennoù, diouzh o zu, a zlee anavezout e-touez tri foltred steredouriezhel an hini tennet evit gwir eus o lennadur-planedenn dezho o-unan gant ar steredourion.

An disocíhoù zo bet embannet e 1985 er gelaouenn skiantel « Nature » : disocíh an daou arnod-se níeo ket luziet-meurbet. Ar steredourion o deus faziet div wech war deir o klask kavout gwir prouad an den mío doa graet an aelad bred anezhañ dre ar steredouriezh. Hag an hiniennoù o deus faziet div wech war deir o klask anavezout o foltred steredouriezhel.. O tennañ díar bizenn e kaver er respontoù an hevelep disocíhoù.

3 - Penaos reiñ da gompren e lavar ar steredourion un dra bennak reizh a-wechoù ?

Gwir eo e kouezh just a-wechoù ar steredourion, ken alies hag an dargouezh, evel anataet gant an arnodadur skiantel usveneget, hag aliesocíh e degouezhioù zo.

Studiomp an degouezhioù-se. Lavaromp diouzhtu eo ar re finañ a lavar deocíh « un dra bennak gwirion » ; d.l.e. ar re a oar ho selaou, reiñ fiziañs deocíh. Ober diouzh míen em gavfecíh mat ha neuze lavarout deocíh ar pezh hocíh eus cíhoant da glevout pe a ro deocíh fiziañs evit ur pennad, a-enep hocíh enkrez. Anat deocíh o deus klasket, e meur a zegouezh, titouroù diwar ho penn en a-raok : an doareoù zo anavezet gant an arbennigourion. Níeus oad ebet díar sekred, ar jipsianezed kozh a ra berzh alies, ken mat hag ar steredourion-vredourion yaouank gwisket kran hag evezhiek-tre ouzhocíh.

ď Pell zo níem eus ket gwelet Gwilhamet. Meígav din ned a ket re vat an traoù ganti er mare-mañ. Ra zeuio díam gwelout », sed a lavar ur steredour mistr a live uhel da vignonez Gwilhamet, un dizimeziadez o vont da dremen Nedeleg hecíh-unan. Ha Gwilhamet ouzh he cíhlevout a lavar : « Soñjet en deus ennon ! Sell ! gwir eo, gwelet en deus just, níon ket re vat er mare-mañ. Mont a ran díe welout ». Evel-just, mar en divije gouvezet dre he mignonez e oa kefrisa Gwilhamet, níen dije ket ar steredour lavaret hevelep tra, hag en dije klasket e-touez e arvalion unan bennak ma oueze kaout ezhomm da vezañ kennerzhet. Skouerioù fentus a-walcíh a gaver.

An aotrou hag an itron B., kelaouennerion, o deus skoulmet darempredoù gant un amsez. « Hag e cíhellit, a cíhoulenner outo, ober dillo an danevell lennerezh-planedennoù evit ar magazin sizhuniek-mañ ? Chomet eo klañv an hini a zlee henn ober ». Hor cíhoublad a labour fonnus : didammañ a reont un nebeud danevelloù er magazinoù all. Merzout a reont he doa pep diouganenn sizhuniek kement ha kement a cíhoarvezadennoù eürus ha gwalleürus evit ur sineus an arouezkelcíh : níeus kudenn ebet. Neuze e veskont « diouganennoù liesseurt, en doare da gaout dalcíhmat un diouganenn amsklaer hanter-hanter ». Mat-tre eo tremenet an traoù. Bet o deus meuleudioù ar vestrez-skridaozerez, laouen-meurbet e oa bet al lennerion. Ur vaouez zoken hag a laboure en amaezhiadurezh ar gelaouenn a oa dimezet, emezi, a-drugarez díal lennerezh-planedennoù.

Evit mad an tiegezh, gwellocíh eo na ouvezfe biken penaos e oa bet fardet an « diouganoù ».

4 - Muiocíh e kreder e galloud ar steredour, muioc'h-a-se e kemer levezon warnomp.

Ar goulenn gwirion da ober gant ar re a gred e « galloud » ar steredour-mañ-steredour eo ; daoust hag emañ e ouiziegezh e gwirionez el lennerezh-planedennoù pe el levezon en deus gouezet kemer warnon ?

Mar em eus ezhomm da beocíhaat va necíhañsoù war an dazont, evit va yecíhed pe hini va zud-kar, evit va arnodenn pe va micher, evit karantez ur mignon(ez) em cíheñver, ken mat ha reoù all eo ar steredourion evit va frealziñ pe evit reiñ kalon din. Gant ma vo dicíhoantek avat an hini a ro din kalon, ha gant na denno ket gounid eus va stad. Bez ez eus prizioù da baeañ hag a zo grevus. Ha níeo ket hepken en arcíhant.

Ar frealzerion wirion eo ar re a ro din skoazell da zont da vezañ dieub, naren ar re a gemer lañs warnon. Ha piv a cíhell kemer levezon warnon muiocíh eget an hini a ro din da grediñ en deus galloud da lenn er stered ? Nann eta, níeo ket ar stered a ya da vleniañ va buhez, ar steredour-gourou eo a ya da sturiañ va buhez.

Disocíhoù drastus-meurbet a cíhell cíhoarvezout en ho puhez speredel goude darempredoù gant gwelourion ha steredourion. Merzomp e-touez an disocíhoù drastus-se : an dallentez speredel, an dristidigezh, an dicíhoanag, an arvar e-keñver karantez Doue evidomp. Níhellomp ket displegañ an arvez-se el levrig-mañ. Evit pareañ ez erbedomp dioueriñ ar pleustradennoù-se, kofesaat, goulenn an dieubidigezh hag al levenez digant an Aotroù, azeuliñ Jezuz-Krist er Sakramant Santel, Jezuz-Krist, gwir Doue ha gwir den. Eñ eo hon Dieuber, hol levenez, hor goanag.

5 - Penaos neuze gouzout ha gallout a ra an dazont kemmañ va buhez ?

Ya, un dra bennak mat ha nevez a cíhell cíhoarvezout en hor buhez. Galloud o deus ar stered da zegas dimp ur goanag, gant maíz aimp evit gwir díal lecíh ma reont sin dimp mont. Emaomp o vont díhenn gwelout en eil lodenn.


II - EUS AR STERENN DA STEREDENN AR VAJED


 

1 - Ar skiant, ar stered hag ar rezid.

Ne zevoud ket ar stered buhez an den evit gwir, met gallout a reont e skoazellañ da gavout e verkoù.

Ar merk anavezetañ gant an dud evit sturiañ o hent eo an heol. En em heñchañ a reomp en ur sellout ouzh an heol : sevel a ra er reter ha mont a ra da guzh er cíhornôg. Mar lakan va brecíh dehoù er reter, va brecíh kleiz er cíhornôg, emañ an hanternoz dirazon hag ar cíhreisteiz, pe Su, a-dreñv din. Da noz, ar Sterenn a ro tu din da anavezout an hanternoz. A-dra-sur e cíheller ober jedadennoù gouiziekocíh : betek nevez zo, pa dreuzed ar morioù-bras e cíhelled jediñ an hed, d.l.e. ar pellder etrezek ar cíhornôg pe ar reter, hag al led ; d.l.e. ar pellder diouzh an ahelbenn hag ar cíheheder, gant jedadennoù diazezet war an heol hag ar stered. (Dre ar reizhiad GPS, hiziv, e kemer an amgercíhelloù lecíh ar stered).

Er ster-se ez eo talvoudus ar stered evit bleniañ va buhez. Hogen ne zevoudont ket va buhez, ket muiocíh eget ur panell-heñchañ en ur cíhroashent : da skouer maíz eus merket warnañ « Naoned 55 km », níon ket rediet da vont da Naoned, met va sikour a ra da cíhouzout pelecíh emaon.

Evel-se cíhoazh, pa vez ar skiantoù ocíh arvestiñ ouzh an alvez, ouzh ar bed fizikel, e teskont dimp meur a dra. Níeo ket hepken war ar stered hag ar planedennoù, ar fizik dercíhanel, fizik an dourennoù pe an heverennoù, an douarouriezh, an douaroniezh, h.a...

Dre berzh ar skiant ez eus tu da sevel diaweladoù zo, da skouer an hinouriezh, gant un tamm marz da faziañ, hag evit ur pennadig amzer hepken.

Ar vevoniezh hag ar vezekniezh a zesk dimp ivez kalz a draoù diwar hor penn dimp-ni ha diwar-benn ar galloudoù hon eus da vleniañ hor buhez.

Ar skiant koulskoude ne lavar morse ned eo ar stered, nag an avelioù, nag an douar, nag an atomoù termenadur na pal hor buhez.

E gwirionez e vez lezet gant an holl savelennoù hag arbennoù-se tachennoù andespizet, eleze tachennoù a frankiz. E domanioù zo e teuer da rakwelout disocíhoù stadegel, tamm ebet avat an disocíhoù hiniennel.

Evel-se ez eo rezid an den blein an natur ha ned eo un ezreolenn nemet dre e zoare pellvanek. Dre ar frankiz-se e cíhell an den, en ur sellout ouzh ar stered, sturiañ e vuhez en ur glask pal ar vuhez-se en tu-hont díar stered.

Setu penaos, 150 bloaz a-raok hon oadvezh, d.l.e. kent ganedigezh Jezuz-Kist, e lakae ur Fur ar soñj-se dre skrid (Fur 13,1-9) :

« Berrboell eta dre natur an holl dud na oa ket enno anaoudegezh Doue ha na oant ket bet, diwar ar madoù gwelus evit anaout an Hini-a-zo, nag evit spurmantiñ an oberour dre eveshaat ouzh an oberennoù.
Met an tan, pe an avel, pe an aer link,
pe ar volz stergannek, pe an dour diroll,
pe gouleier an neñv, eo o deus sellet evel doueed, mistri ar bed !

Mard eo, boemet gant o cíhaerder, o deus kemeret anezho evit doueed,
ra ouezint pegement eo gwellocíh Mestr an traoù-se,
rak krouer ar cíhaerder eo en deus graet anezho..

Ha mard eo gant o galloud hag o oberiantiz ez int bet saouzanet,
   ra veizint diwar an traoù-se pegen galloudusocíh eo an Hini en deus oberiet anezho, rak diwar braster ha kaerder ar cíhroua-durioù e vez, dre zamheñvelded, arvestet ouzh o Cíhrouer.
(...) marteze e tiheñchont en ur glask Doue ha gant ar cíhoant díe gavout. Pennboellet gant e oberoù, e vezont o sonteal hag e vezont kendrecíhet dre ar gweled, rak kaer eo ar pezh a welont !

Ha neoazh ar re-se ned int ket da zigareziñ :
rak mard int bet gouest da cíhouzout a-walcíh evit gallout imbourcíh an egor,
penaos nío deus ket dizoloet kentocíh ar Mestr anezhañ ? »

Fur 13, 1-9

2 - Steredenn ar rouaned.

Ha steredenn ar Vajed ? Perak e ro an Aviel anezho da skouer, mar en em renont evel ar steredourion o heuliañ ur steredenn ?

Astronome Deurus-tre eo ar goulenn-se. Evel-just hon eus displeget endeo ar pezh a zo o vont da reiñ an tu dimp da ober an diforcíh.

Ur resisted vihan da gentañ evit ar re a blij dezho traoù resis : hengoun ar bobl eo a gomz a rouaned ; an Aviel a lavar Majed. Ne vern, a-hend-all. Ar Vajed a oa tud desket an amzer, ken steredourion ha steredoniourion, ken lennerion dornskridoù kozh ha jubennourion huñvreoù. Goulakaat a cíheller e pep keñver ecíh eveshae an dud-se ouzh ar stered dreist-holl, hag he deus unan anezho o dedennet peurgetket.

Perak ? kreñvocíh sked, dilecíhiadur hewel ? Planedenn, steredenn lostek, sterenn, supernova, asteroidenn ? « Sterenn » a lavar an destenn. Níeo ket arvarus. Pellocíh e welimp pezh a cíhell lavarout hiziv ar skiant.

Ar Skiant ha Steredenn ar Vajed.
Hervez lod steredourion an amzervezh, edo Sadorn sterenn-argel Israel, ha Yaou ur blanedenn roueel. Padal o deus kejet Yaou ha Sadorn div wech er bloaz -6, ar pezh en defe gallet reiñ lecíh da imbourcíh ar Vajed. En destenn, end-eeun, e tecíh ar steredenn diwar-wel e-pad ur pennad-amzer. Ar gejadenn-se a zo bet studiet gant David Hughes eus skol-veur Sheffield ha gant Fulup Veron eus Arsellva Pariz. Bez ez eus ivez ur gejadenn etre ar planedennoù Gwener ha Yaou er bloaz 2, dían 8 a viz kerzu, hag er bloaz -1, díar 17 a viz mezheven. Erziwezh ez eus ivez goulakadur ur waskadenn war Yaou gant al Loar er bloaz -6. Gouzout a reer ivez e gwir ez eo lakaet deiziad ganedigezh Jezuz-Krist etre -6 ha +1, hervez an daveoù istorek.

Met sellomp ouzh an emzalcíh. Kevrediñ a ra ar Vajed ar sterenn-se dellezek da vezañ pledet ganti, gant un hendiougan ; krediñ a cíheller ez eo diougan Balaam : « Tarzhañ a ra ur steredenn eus Yaakov ; sevel a ra ur vazh-roue eus Israel... » (Niveroù, 24,12), níeus avat netra asur. Kevredet o deus bepred ar sterenn ma oant trokellet ganti, gant ganedigezh roue ar Yuzevion.

Mont a reont eta da Jeruzalem hag e cíhoulennataont Herodez, roue ar Yuzevion, lakaet en e lecíh gant ar Romaned. Kemer a ra hemañ an dra-se evit un afer sirius : ur cíhevezer ? Seul vui ma níeo ket, eñ, Herodez, ur yuzev. Aon bras en deus na vefe un diskennad da Zavid, tiegezh roueel kozh ar Yuzevion, o vont da vodañ ar bobl en-dro dezhañ. En un doare pilpous, e ra neuz da vezañ dedennet gant an afer. En em guzuliañ a reer gant arbennigourion ar Skriturioù yuzev, doktored al Lezenn. Gouzout a reont, int, pelecíh e tle genel diskennad David : e Betleem. Ar Vajed a gemer kentizh a-nevez an hent da Vetleem, e-lecíh ma kavont ar bugel. Stouiñ a reont evit dougen bri dezhañ ha kinnig a reont dezhañ o frofoù : aour, ezañs, ha mir. Ha da vont kuit hep tremen dre di Herodez... Hemañ, fuloret a ya díober lazhadegañ an holl vugale dindan daou vloaz e Betleem.

Ha gwirheñvel eo ? Tabutet eo bet kalz : an istor-se ne vije nemet un danevell diwar faltazi evit reiñ da gompren arouez roueel ar mabig Jezuz.

Diaes eo lavarout ent-resis ar pezh a zo cíhoarvezet. Met níeo ket diwirheñvel an istor-se. Evel lavaret er pennad-stern, dedennet eo ar steredoniourion da studiañ gallusted an anadenn, ha kavet o deus lies gallusted (kv. Ar Figaro, 26 kerzu 1996, « Sked kevrinus steredenn Vetleem »)

Evit krizder Herodez, aprouet a-grenn eo gant an istor : mar níouzer netra resis a-zivout lazhadeg Vetleem, gouzout a reer avat en deus graet lazhadegoù all, kalz grevusocíh, da gentañ hini e vibion o-unan, gant an aon na gemerfent e cíhalloud. Anavezet eo ivez en istor ar marevezh ur steredour armeniat, Tiridat, en doa beajet er bloaz 66 betek Roma evit lavarout da Neron en doa gwelet er stered e oa un Doue anezhañ. Boazet e oa ar steredourion da vont davet ar cíhalloudeion evit gounit garedonoù diganto. Istor ar Vajed a zo eta gwirheñvel-kenañ, zoken mar níhello ket bezañ gwiriekaet a-grenn. Met kalz pouezusocíh ha deurusocíh eo pezh a cíheller displegañ diwarnañ : diskouez a ra dimp peseurt emzalcíh da gaout e-keñver ar bed hag ar stered.

3 - Ar skiantourion ha klaskerezh Doue.

Mar lakaomp a-geñver end-eeun ar skiantourion a-vremañ ha Majed Vetleem, ez eus tu da gompren un dra bennak a-zivout enklask Doue.

1°) - Ar steredenn níeo ket Doue.

Níeo ket an tonkadur. Ar stered ne zevoudont ket hor buhez nag hon dazont, hogen goulennoù a savont ouzhimp.

Dirak ur steredenn dianav, un anadenn alvezel nevez o deus kroget ar Vajed da glask, hag en o enklask o deus dizoloet kalz ouzhpenn ; kejet o deus gant ar mabig Jezuz. En ur vont en tu-hont díar bed skiantel, o deus digoret o skiant da Zoue ; aotre o deus roet dezhañ da lavarout dezho piv e oa. Neuze o deus kejet, níeo ket gant ur bugel hepken, met gant ar Bugel-Doue.

Herodez, eñ, ne glaske er bugel nemet ar bugel-roue, evit e lakaat da vervel.

Doktored al Lezenn, a ouie. Anaout a raent ar Skriturioù hag e cíhellent lavarout pelecíh e tlee genel Roue ar Yuzevion. Hogen níint ket aet díe ziambroug ; níen klaskent ket ha nío deus ket e gavet.

Ha pep hini acíhanomp, mar ne glask ket en e galon anaout Doue, gallout a ray ar stered lugerniñ atav ha reiñ testeni dezhañ, met níen gwelimp ket. Ar stered níint ket Doue, arouezioù int avat war-zu Doue, ha kalz arouezioù all ez eus evit ar re a zo war glask.

2°) - Ar skiant ne ziskouez ket Doue, studiañ ar bed eo a ra.

Ar bed avat níeo ket hepken tra da anaout gant ar skiant, tra da souezhiñ dirazañ eo ivez. Sevel a ra goulennoù ouzhimp. Ar skiant a ziskouez dimp ar reoliegezhioù, urzh an alvez, met perak an urzh-se, ar reoliegezh-se ?

Hiziv e tiskriv ar skiantourion ar pezh a vez anvet « arstalennoù an hollved ». Ha dizoloet o deus, mar ne vije ket eus an arstalennoù-se, gant ar vrasañ resisted, níen dije ket ar bed anavezet ar vuhez, hag evel-just ne vije ket bet tu dían den dont a-wel un deiz en ur bed digenkladus ouzh ar vuhez.

Piv en deus gallet meizadañ, reoliañ ar bed-se hag an arstalennoù-se ?

Dre ar skiant ne vez ket anataet Doue gant an den : ne glask ar skiant nemet dizoleiñ arstalennoù an hollved.

Met pa laka en arstalennoù-se da sevel e penn ar skiantour a-vremañ souezh Majed Vetleem, daoust ha ne gej ket, eñ ivez, gant ur steredenn en oabl ? Istor ar Vajed a ziskouez dimp peseurt emzalcíh a cíheller kaout e-keñver ar bed hag ar stered.

Ar steredenn-se níhon redi ket da vont da azeuliñ Mabig Jezuz e Betleem, ket muiocíh eget Doktored ouiziek al Lezenn, ket muiocíh eget Herodez galloudus.

Met an neb a vo souezhet hag a glasko a gavo.

4 - Ar stered hag a c'hell sturiañ va buhez.

Ya, gouest eo ar stered da vleniañ va buhez ; neket evit he cíhraouiañ en ur rouedad diboell a chañsou hag a zichañsoù. Em buhez ez eus mil steredenn vihan, ma ra Doue sin din drezo : un den bet kejet gantañ, levenez diwar ganedigezh ur bugel, ur boan diwar un disparti a sav ouzhin goulennoù a-zivout ar beurbadelezh...

Steredenn Vetleem he deus sturiet ar Vajed betek ur roue paour, un Doue gwan-meurbet ha bihan-tre. A-dra-sur o deus bet tu da vezañ souezhetocíh gant ar roue-se en ur staol, gant an Doue-bugel-se, eget gant o steredenn dianav.

Ha mard eo Doue evit gwir estreget ar skeudenn am eus anezhañ ?

Pebezh kevrin a garantez a zo diskleriet gant ar bugel-se e-lecíh míen em ra an Doue hollcíhalloudek bihan-kenañ evit kejañ ganin !

Perak nacíh sellout ur predig ouzh diskuliadur iskis an Doue-se na fell ket dezhañ ober ur sklav acíhanon ? Ne zeu ket evel ur bugel da raskañ va rezid, nag evit va lakaat da cíhouzañv pe da herzel ouzhin da vezañ eürus.

Ar steredenn a gas da Vetleem. Ne gomz ket. Va lezel a ra dieub.

Dieub ivez e vezan lezet gant bugel Betleem. Ne gomz ket cíhoazh, met prestik e komzo ouzhin, mar bezan ouzh e selaou, a-dreuz an Aviel.

5 - Ar stered a ro din goubeizh.

Evel míhon eus merket en arroud a-raok, kalz darvoudoù em buhez a zo marteze steredennoù o strinkellikat, dinerzh-kaer, marteze. Frankiz am eus dío merzout pe get. Marteze e roio al levrig-mañ skoazell din evit o anavezout.

Perak e ra Doue sin din dre ar steredennoù-se em noz-me ?

Dre ma kar acíhanon. Prometiñ a ra din un dazont lecíh ma vin karet. (Kv, hol levrig Ar Vuhez war-lercíh ar marv) Stered ar steredourion hag al lennerezh-planedennoù a bromet un dazont a chañs, amsklaer dalcíhmat, en doare da reizhabegañ ivez an droukchañs.

Doue Jezuz-Krist níeo ket amsklaer. Komz a ra ouzhimp holl hag a zo ankeniet :

« Deuit davedon, cíhwi holl hag a zo skuizh hag a bleg dindan ar becíh, ha me ho tivecíhio..., rak dous on hag izelek a galon » (Mz 11,29)

Ha gwelet hocíh eus sinoù eus an arouezkelcíh hag o raktres a chañs/dichañs o tont da zougen ho samm, ha gwelet hocíh eus ur steredeg pe blanedenn gant ur galon, ur galon kuñv hag izelek ?

Ha setu pezh a lavar Doue a-zivout ar vuhez war-lecíh ar marv, setu e respont díhon enkrezioù ha díhor cíhoant-evurusted :

« Setu teltenn Doue e-touez an dud ; ha kampañ a ray en o zouez ; hag int a vo e bobloù, hag eñ, Doue, e-unan, a vo ganto. Ha disecíhañ a raio pep daeraouenn diwar o daoulagad ; hag ar marv ne vo mui anezhañ ; na kañv, na garm, na gloaz ne vo mui anezho, dre maíz eo tremenet ar bed kentañ. »

Disk, 21,3 4

Diskuliadur Sant Yann eo al levr diwezhañ eus ar pezh a anver, gant an Avieloù hag al Lizhiri, an Testamant Nevez.


Tad Erwan de Boisredon
ha
Hervé-Marie Catta
Lakaet e brezhoneg gant Tad Job LECíHVIEN